*با سلام و درود به مهمانان عزیز و کاربران گرامی وبلاگ#مهرزاد، ضمن عرض ادب و احترام، این صفحه به منظور اطلاع رسانی و برای نشر آگاهی و در جهت غنی سازی می باشد، خواهشمند است، هر گونه پیشنهاد یا انتقاد را به مدیر سایت بفرمایید. کار ما، با لبخند شما، کامل تر می گردد.

تفکر انتقادی فقط منطق صوری نیست!
راهنمای جامع برای مستدل‌اندیشی و خودشناس،

در این خلاصه از کتاب جعبه ابزار تفکر انتقادی، می‌خوانید که چرا به ابزارهای متنوعی برای تحلیل استدلال‌ها، تشخیص مغالطه‌ها و شناخت خطاهای شناختی نیاز داریم.  جعبه‌ای پر از ابزار، فراتر از یک چکش طلایی،

کتاب جعبه ابزار تفکر انتقادی، یک منبع میان ‌رشته‌ای و جامع است که برخلاف بسیاری از متون مشابه، صرفاً به منطق صوری اکتفا نمی‌کند. نویسندگان معتقدند اگر تنها ابزار ما چکش منطق باشد، همه مسائل را میخ می‌بینیم (قانون چکش مازلو). 

این کتاب با رویکردی کثرت‌گرا، ابزارهایی از روان‌شناسی شناختی، علوم تجربی، نظریه‌ی ادبی، سیاست و اخلاق را گرد هم آورده تا بتوانیم وضعیت پیچیده‌ی انسانی را بهتر تحلیل کنیم.

یک اصل بنیادین: تفکر نقاد، آموختنی است.

بسیاری از ما گمان می‌کنیم ذاتاً تفکر بلدیم، اما نویسندگان تأکید می‌کنند، ذهن نا پرورده، قضاوت‌های ناآگاهانه می‌کند و اسیر احساسات، سوگیری‌ها و القائات نهادهای اجتماعی می‌شود.

کیفیت زندگی ما، مستقیماً تابع کیفیت تفکر ماست.

هدف اصلی کتاب این است که با اندیشیدن دربارهٔ خودِ تفکر ، ماشین ذهن را بشناسیم، خطاهای آن را اصلاح کنیم و مسئولیت زندگی، احساسات و اعمال‌ مان را به دست بگیریم.
 

با خواندن این کتاب می‌توان ابزار یا ابزارهای متناسب با مساله را انتخاب و مشکل را حل یا منحل کرد. در این کتاب با ابزارهای متعددی آشنا می‌شویم که می‌تواند پیامدهای مهمی در تفکر و روش زندگانی ما داشته باشد.

قسمتی از مقدمه و پیش گفتار، درباره اصل مفهوم تفکر انتقادی،

گاهی چنین به نظر می‌رسد که تفکر انتقادی توجیه لازم دارد. یا انگار خود تفکر انتقادی نوعی توجیه است. توجیهی برای علوم انسانی و به طور کلی فنون لیبرال و علم،

طوری است که انگار دانشوران چون نتوانسته‌اند بسیاری از مردم را متقاعد کنند که فنون لیبرال فی‌نفسه و طبق موازین خودشان خوب‌اند، مفهوم فریبندۀ تفکر نقادانه را جعل کرده‌اند تا به آموزش عالی کمک کنند، خود را به جهان تجارت، حقوق و سیاست بقبولاند.

تفکر انتقادی ظاهراً برای مدیران و علاقمندان به امور مدیریتی نیز جالب است. چون چیزی آزمون‌پذیر می‌نماید، مجموعه‌ای از مهارت‌ها با خروجی‌ های سنجش‌پذیر، که می‌توان آنها را به‌سادگی در معرض سنجه و ارزیابی قرار داد.
 

با خواندن این کتاب می‌توان ابزار یا ابزارهای متناسب با مشکل را انتخاب و مشکل را حل یا منحل کرد. خواننده در این کتاب با ابزارهای متعددی آشنا می‌شود که می‌تواند پیامدهای مهمی داشته باشد.

اولاً با پرهیز از یک روش مثلاً منطق صوری، تقسیم‌بندی صادق و کاذب تا حدی جای خود را به طیف‌های با درجاتی درست و یا موجه می‌دهد و از سیاه و سفید‌ دیدن انسان‌ها یا باورها ما را به نگاهی منصفانه ‌تر سوق می‌دهد.

ثانیاً برخلاف منطق قدیم، زمینه بافتار، کنش و گفتگو مهم خواهد بود. در روش قدیم بسیاری از عناصر بافتار مثل فرهنگ، طبقه و جنسیت خواه ناخواه حذف می‌شد. ولی در زبان روزمره این روش صوری شاید جواب ندهد یا در موارد محدودی جواب دهد.

چراکه ساختار منطقی استدلال‌های روزمره آن‌قدر فنی طرح نشده‌اند که مجبور شویم آن را به مدل‌های از قبل مشخص تبدیل و سپس تحلیل کنیم.

ثالثاً این کتاب ابزارهای نقد وضعیت انسان نه فقط نقد گزاره‌ها را در اختیار می ‌گذارد تا بتوانیم به تبیین‌های بهتری از وضعیت انسان در شرایط اجتماعی خاص برسیم.

در این کتاب ابتدا به مقولۀ منطق پرداخته شده است. چراکه منطق اصل و اساس تفکر انتقادی است.

این امر در این فصل‌ها بررسی شده است که چگونه می‌توان به بهترین شکل با چالش‌های معرفت‌شناختی در خصوص شکاکیت مواجه شد یا چگونه دربارۀ تبیین‌ های علی و ادعاهای آماری به‌خوبی و نقادانه اندیشید؟

چگونه به شکلی نقادانه حتی دربارۀ خود علم فکر کرد و نیز به یافته‌های علم در مورد علل خطاهای انسانی پرداخته شود؟

مفاهیم پایه در فصل اول،

- ادعا (Claim): گزاره‌ای که گوینده آن را به جد مطرح می‌کند و یا صادق است یا کاذب (اصل دوارزشی).

- ادعای ساده و مرکب: جملات ساده مانند زمین وجود دارد در مقابل جملات مرکب با ادوات ربطی مانند و یا، اگر... آن‌گاه،

- شرایط صدق: شرایطی که باید برقرار باشد تا یک ادعا صادق شود.

- تابع صدق بودن: ارزش صدق برخی جملات مرکب، کاملاً به ارزش اجزای ساده ‌شان وابسته است (مبحث کلیدی در منطق گزاره‌ای).

- تفاوت استدلال و تبیین: استدلال به دنبال اثبات یک ادعاست، اما تبیین به دنبال چگونگی و دلیل وقوع یک امر مفروض است.

ساختار کتاب و سرفصل‌های کلیدی (فصل‌های ۲ تا ۱۰)

- منطق مقوله ‌ای و گزاره‌ای (فصول ۲ تا ۴)
- ابزارهای صوری برای سنجش اعتبار استدلال‌ها،

- منطق مقوله‌ای ارسطو، تحلیل بر اساس کمیت (کلی/جزیی) و کیفیت (ایجابی/ سلبی)، استفاده از نمودارهای ون،

- منطق گزاره‌ای: تحلیل جملات با استفاده از جداول صدق و قواعد استنباط (مانند قیاس استثنایی و قیاس اقترانی)،

-  مغالطه‌های غیرصوری (فصل ۵)

- مهم‌ترین اشتباهات رایج در استدلال‌های روزمره که ربطی به ساختار صوری ندارند، از جمله:

- توسل به عواطف (ترس، بدبختی، گناه)،
- توسل به زور یا جهل،
- دوراهی کاذب،
- مصادره به مطلوب،
- مغالطه‌ی خودت هم و تخطئه‌ی موقعیتی،
- نقل قول خارج از سیاق و پهلوان‌پنبه،

- تفکر انتقادی دربارهٔ استقرا و علم (فصول ۶ تا ۹)

- ابزارهایی برای سنجش ادعاهای علمی و آماری،
- استدلال تمثیلی و نقد آن،
- علت ‌شناسی: تفاوت همبستگی با علیت، علت مشترک و علت مداخله ‌گر،

- مغالطه‌ی قمارباز و نرخ پایه،
- روش‌های پنج‌گانه‌ی میل (توافق، اختلاف، تغییرات هم‌آیند و...)،
- شبه‌ علم و تشخیص آن از علم اصیل (معیارهای ابطال‌پذیری)،

- زبان، سیاست و خودشناسی (فصل ۱۰)

- بررسی خطاهای شناختی (ادراکی، حافظه، سوگیری تأییدی، فرافکنی)،
- تأثیر زبان گمراه‌کننده و معانی ضمنی در فریب مخاطب،
- نگاه انتقادی به ایدئولوژی‌ها (نظریه‌ی انتقادی نژاد، فمینیسم، بوم‌شناسی)،
- تأکید بر شعار کهن دلفی: خود را بشناس، تفکر نقاد برای فهم محدودیت‌ها و تناهی انسانی،

مقصود از فصل پایانی کتاب این است که به مخاطب کمک کند، ابعاد بلاغی و نشانه‌شناختی جهان را در متن‌هایی که می‌خواند، به شکلی انتقادی بررسی کند. در این فصل مثال‌ها و مسئله‌هایی ارائه شده‌اند که به کاربست این ابزارها برای مخاطب کمک کنند.

چرا این کتاب برای ما ضروری است؟
کتاب جعبه ابزار تفکر انتقادی به ما می‌آموزد که:  

- از تک‌ ابزارگرایی پرهیز کنیم و متناسب با مسئله، بهترین ابزار نقد را انتخاب کنیم.

- فارغ از سیاه ‌وسفید دیدن، با طیف‌های موجه/ناموجه، آشنا شویم و منصفانه ‌تر قضاوت کنیم.

- تنها به نقد گزاره‌ها نپردازیم، بلکه شرایط انسانی، فرهنگی و سیاسی پیرامون استدلال‌ها را نیز در نظر بگیریم.

- در نهایت، با شناخت خطاهای ذهن و زبان، به زندگی اخلاقی‌تر، روابط بهتر و آزادی بیشتری دست یابیم.

- اگر به دنبال ارتقای مهارت‌های تحلیلی خود، تشخیص اخبار جعلی، یا بهبود تصمیم‌گیری‌های روزمره هستید، این کتاب یک نقشه‌ی راه جامع و ارزشمند برای شماست.

فهرست مطالب کتاب:

فصل یکم: ابزارهای اصلی برای نقادانه‌اندیشی در مورد استدلال‌ها،

فصل دوم: ابزارهای بیشتری برای تفکر انتقادی دربارۀ استدلال‌ها،

فصل سوم: ابزارهایی برای استدلال استنتاجی با مقولات،

فصل چهارم: ابزارهایی برای استدلال استنتاجی با ادعاها،

فصل پنجم: ابزارهایی برای تشخیص مغالطه‌های غیرصوری،

فصل ششم: ابزارهایی برای تفکر انتقادی دربارۀ استقرا،

فصل هفتم: ابزارهایی برای تفکر انتقادی دربارۀ تجربه و خطا،

فصل هشتم: ابزارهایی برای تفکر انتقادی دربارۀ ترجمه،

فصل نهم: ابزارهایی برای تفکر انتقادی دربارۀ علم،

فصل دهم: ابزارهایی از خطابه، نظریۀ انتقادی و سیاست،

پیوست: وب‌سایت‌های مفید در زمینۀ تفکر انتقادی،

مشخصات کتاب:

نام کتاب: جعبه ابزار تقکر انتقادی،
موضوع: استدلال، تفكر انتقادي، منطق، مجموعه‌ای از مفاهیم و روش‌ها برای مستدل‌اندیشی و روانشناسی،

نویسنده ها: گالن فارسمن، پیتر فاسل، جمی واتسون،
مترجم: یاسر خوشنویس،
انتشارات: اختران،

عنوان در زبان مبدأ: Critical Thinking Toolkit
شابک: ‭978-964-207-327-6‬

سال انتشار شمسی: 1403
سال انتشار میلادی: 2016

قطع: وزیری،
نوع جلد: شومیز،
تعداد صفحه: 464